Görevlerine Göre Adlar

• Adlar, yalın durumda kullanıldığında, cümle içinde özne veya belirtisiz nesne görevinde bulunur. Örnek :  Öğretmen başarılı öğrencilere hediye dağıttı.

Özne                               Belirtisiz Nesne         

• Adlar, belirtme durumuyla çekimlendiğinde belirtili nesne görevi yapar. Örnek :

Tabloları duvara astık.
Belirtili Nesne

• Yönelme, bulunma, ayrılma (-e, de, -den) durumunda olan adlar cümlede dolaylı tümleç görevi yapar. Örnek : Pencereden dışarıya bakıyor, dışarıda olanları seyrediyordu.

                                          Dol. Tümleç Dol. Tümleç      Dol. Tümleç

• Ek-eylem (ek fiil) alan adlar, yüklem görevinde bulunur. Örnek :

Beni soran Ayşe’ymiş.
                  Yüklem
Yapılarına Göre Adlar : Adlar, yapıları yönünden üçe ayrılır :

• Basit Adlar : Herhangi bir yapım eki almamış, ya da başka bir sözcükle birleşerek yeni anlamda bileşik bir sözcük oluşturmamış adlardır. Örnek : taş, balık, sopa vb.
• Türemiş Adlar : Eylem ya da ad köküne bir yapım eki getirilerek yeni bir anlam kazanan ve gövde durumuna geçen adlardır. Örnek : sor-gu, ört-ü, seç-enek vb.
• Birleşik Adlar : Birden çok sözcüğün birleşerek yeni bir biçim ve anlam kazanması yoluyla oluşan adlardır. Örnek :  bilgisayar, külbastı, aslanağzı vb.

Adların Diğer Özellikleri :

• Adlar, anlamları yönünden şöyle incelenebilir :
• Kesin anlamlı adlar : Anlamı bilimsel bir tanımla kesinleşen adlardır.

Örnek :  üçgen, sayı, şiir vb.

• Adların bazıları kendi anlamını, işlevini yansıtır. Örnek :  tarak, kazma süpürge vb.
• Adların bir bölümü, sözcük anlamını düşündürmez.

Örnek : koltuk, havlu, elbise, tencere vb.

• Adlar, “-cik, -ce, -cek,-cağız” gibi ekleri alır. Bu ekler, eklendiği ada, şu anlamı katar.
• –cik eki getirildiği ada küçültme, sevgi ve acıma anlamları katar. Örnek :

Soru kitapçıkları dağıtıldı.                  Küçültme anlamı
Kapıyı güler yüzlü ninecik açtı.           Sevgi
Kedicik bütün gece dışarıda kalmış.   Acıma          

• “-ce” eki getirildiği ada, görelik, karşılaştırma, abartma, uygun ve yakışır olma anlamları katar. Örnek :

Gönlümce bir tatil yapamadım.        Görelik
Akılca üstün biriydi.                        Karşılaştırma.
Yüzlerce sivrisinek   beni ısırdı.        Abartma.
Bize dostça davrandı.                     Uygun, yakışır olma.    

• –“-cağız” ve “-cek” eki, eklendiği ada acıma anlamı katar.

Örnek : adamcağız, yavrucak