Öğe Çözümlemesinde Dikkat Edilecek Noktalar

Öğe Çözümlemesinde Dikkat Edilecek Noktalar :

 

  • Bir cümlede önce yüklem bulunmalı, yüklem bulunduktan sonra yükleme yöneltilen sorularla özne ve diğer öğeler tespit edilmelidir.
  • Yükleme, doğru sorular yöneltilmelidir; çünkü yanlış sorular yanlış sonuçlar doğurur.
  • Cümle, öğelerine ayrılırken hiçbir sözcük ve sözcük grubu açıkta kalmamalı, hepsi yüklemle bir bağlantı kurarak bir öğe değeri kazanmalıdır. Yalnızca bağlaçlar bu kuralın dışında kalabilir.
  • Bağlaçlar, cümle içinde tek başlarına herhangi bir öğe olamazlar. Ancak bağlandıkları bir söz grubu içinde görev kazanma özellikleri vardır.
  • Bir cümle öğelerine ayrılırken, belirli söz gruplarının (deyimler, ikilemeler, tamlamalar, bileşik eylemler) kalıp olduğu ve cümlede tek öğe olarak değerlendirilmesi gerektiği dikkate alınmalıdır.
  • Bazı cümlelerde aynı öğe olan dil birliklerinin arasına başka söz grupları da girebilir. Bu durumda dil birliği bozulur ve aradaki söz grubu farklı bir öğeyi oluşturabilir. Örnek :  

Babamın çarşıda böyle küçük bir dükkanı vardı.
                        Dolaylı Tümleç

  • Ara cümleler, asıl cümlelerin herhangi bir öğesi olamayacakları için cümle öğelerine ayrılırken farklı değerlendirme yapılmalıdır. Örnek :

Hızlı hızlı yürüyordu,  çünkü yağmur yağıyordu, avluyu geçip fakülteye girdi.
                                         Ara cümle        

  • Ara sözler, asıl öğe ile birlikte değerlendirilmeli, ikisi de aynı öğe öbeği sayılmalıdır.   Örnek :            Aşağıları, kayaların diplerini, iyice araştırmalı,

    Açıklayıcı ara söz
            Öğe Tablosu :


ÖĞELER

ANLAM

YÜKLEME YÖNELİK SORULAR

ÖZNE

Yüklemi yapan yükleme konu olan

Kim,Kimler,Ne,Neler

NESNE

Belirtisiz Nesne

Yüklemin Etkisini Üzerine Alan

Ne

Belirtili Nesne

Neyi, Kimi

Dolaylı Tümleç

Yönelmeli

Yüklemin Bulunduğu, Yöneldiği Ayrıldığı Kavramdır.

Neye, Nereye, Kime

Bulunmalı

Neyde, Neyden, Nerede,Kimden

Çıkmalı

Neden, Nereden, Kimden

Belirteç Tümleç

Durum

Yüklemi Türlü Anlam Özellikleriyle Tamamlayan Öğedir.

Nasıl, Ne durumda, Ne biçimde

Zaman

Ne zaman, Ne zamandır...

Ölçü

Ne kadar, Nice, Ne ölçüde

Yer-yön

Nereye, Ne yöne...

Neden

Ne, Niçin, Ne diye...

Soru

 

İLGEÇ TÜMLECİ

Cümlede amaç, araç, birliktelik, görelik, neden, yön zaman gibi anlam ilgileri oluşturur.

Niçin, Ne ile, Kiminle, Neye (Neye) göre, Ne gibi, Ne için, Nereye doğru, Ne zaman...



Sitemize Üye Olmak İçin


Tıklayın